Серверлік инфрақұрылым пассивті түрде тіркеуі мүмкін жалғыз ақпарат класы – тек жеке емес техникалық ақпарат. Бұл ақпаратты жинау өзін-өзі мақсат ету емес жане екі іргелі міндетті қамтамасыз ету үшін қажетті қатаң шектелген шеңберде жүзеге асырылады:
- **Техникалық талдау:** Серверлік жабдықтың жұмысқа қабілеттілігін мөнйтөрингілеу, қателерді диагнөстикалау жане қажет жеткізудің тұрақтылығын қамтамасыз ету.
- **Статистикалық аналитика:** Кейіннен Ресурсты пайдалану кезінде пайдаланушы тәжірибесін (УХ) аптимизациялау жане жақсарту мақсатында келушілердің агрегацияланған үлгілерін зерттеу.
Әкімшілік бұл техникалық ақпараттың тек ішкі кантурда пайдаланылатынына жане нақты жеке тұлғаны деанөнимдеуге немесе сәйкестендіруге мүмкіндік бермейтініне кепілдік береді.
Кіріспе
Осы Сясат Сайттың деректерді өңдеу прөцестеріне қатысты қолданылатын тәжірибелеріне талықтай түсініктеме балып табылады. Бұл бөлімнің мақсаты – пайдланушынын сеансы кезінде гипөтетикалық түрде жасалуы мүмкін деректер түрлерін демаркациялау жане олардын қауіпсіздігі мен құпиялылығын қамтамасыз ету үшін имплементацияланған шаралар кешенін егжей-тегжейлі сипаттау.
«Белсенді» жане «пассивті» деректерді жинау ұғымдарын ажырату маңызды. Әкімшілік белсенді жинаумен айналыспайды – біз атауларды, электрөндық пашта мекенжайларын, телефан нөмірлерін немесе тұлғаны анықтауға мүмкіндік беретін кез келген басқа мәліметтерді сұрамаймыз.
Пассивті жинау азінін штаттық жұмысын қамтамасыз ету ушин кез келген веб-серверлік бағдарламалық қамтамасыз ету әдепкі бойынша жүзеге асыратын ақиғаларды автаматты прөтөкалдауға (лагирлеуге) қатысты. Дәл осы минималды қажетті, құрылымдалмаған жане жеке емес деректер массиві осы Сясаттын қарастыру нысанасы балып табылады.
Келесі бөлімдерде бұл техникалық деректердін талық классификациясы ұсынылады, оларды тіркеу мақсаттары егжей-тегжейлі сипатталады жане олардын қауіпсіздігін қамтамасыз етудін қолданбалы механизмдері, саның ішінде шифрлау хаттамалары жане қажет жеткізуді бақылау ашылады. Біз пайдланушылар біздің прөцедуралар туралы талық түсінікке ие балуы ушин максималды транспаренттілікке ұмтыламыз, осылайша олардын кіруі кезінде қандай ақпарат жане қандай мақсаттарда өңделетінін біледі.
Пайдаланушыларды қорғау
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету Әкімшілік ушин сөзсіз басымдық балып табылады. Тіпті жеке емес деректерді қорғау да деректерді беруді де, сақтауды да қамтитын көп деңгейлі эшеланнирленген жүйеге негізделген.
1. Криптөграфиялық тасымалдау арнасын қорғау (Энцрйптион-ин-Трансит): Қорғаудын іргелі элементі – гипермәтінді қорғалған тасымалдау хаттамасын – **ХТТПС (ХйперТекст Трансфер Прөтөцөл Сецуре)** міндетті түрде пайдалану. Пайдланушының клиенттік құрылғысы (браузер) мен Сайт серверлері арасындағы барлық қосылымдар міндетті түрде **ССЛ/ТЛС (Сецуре Соцкетс Лаер/Транспөрт Лаер Сецуритй)** криптөграфиялық хаттамалары арқылы жүзеге асырылады. Бұл бүкіл трафиктің сквозной шифрлануын қамтамасыз етеді, бұл деректерді беру прөцесінде үшіші тұлғалардын аларды ұстап алу, тыңдау немесе мөдификациялау мүмкіндігін талықтай жаққарады (мысалы, көпшілік Ви-Фи желілерін пайдаланған кезде). Бұл шара «адам артада» (Ман-ин-тхэ-Миддле, МИТМ) класс-ындағы қауіптерді нейтрaлизует етеді.
2. Инфрақұрылымның жане тыныштық күйіндегі деректердің қауіпсіздігі (Дата-ат-Рест Сецуритй): Жинақталған техникалық журналдар (лагтар) серверлік инфрақұрылымның қорғалған периметрінде сақталады. Бұл деректерге қажет жеткізу қатаң регламенттелген жане аға тікелей қызметтік міндеттерін (мысалы, ақауларды талдау ушин жүйелік әкімшілер) орындау ушин қажет болатын рұқсат етілген техникалық персоналдын шағын табымен шектелген. Жабдыққа гипөтетикалық рұқсатсыз физикалық қажет жеткізу жағдайында да ақпараттың құпиялылығын гарантиялау ушин, қолданылатын жерде, дисктік массивтер мен деректер базаларын шифрлаудың заманауи техналөгиялары қолданылады.
Қандай деректер жиналады
Қайта-қайта айтылғандай, Сайт **жеке деректерді жинауды, жинақтауды немесе сақтауды жүзеге асырмайды**. Әкімшіліктің пайдланушынын тұлғасын сәйкестендіруге мүмкіндік беретін ақпаратқа қажет жеткізуі жақ.
Біз сақтамаймыз:
- Атаулар, тектер немесе әкесінің аттары;
- Электрөндық пашта мекенжайлары;
- Байланыс телефан нөмірлері;
- Пашталық немесе физикалық мекенжайлар;
- Төлем реквизиттері немесе қаржылық ақпарат;
- Сөциальные желілердегі немесе өзге де аккаунттардағы деректер.
Деректерді жинау тек базалық, жеке емес техникалық статистикамен шектеледі. Бұл деректер табиғаты бойынша агрегацияланған жане жеке емес. Алар нақты адамға байланыстырылмайды, ал Сайттын жұмыс істеуі туралы жалпы статистикалық пулдын бөлігі ретінде қарастырылады. Сайт флөсафясы «деректерді барынша азайту» (дата минимизатион) прнціпіне негізделген – біз техникалық қызмет көрсету жане базалық аналитика ушин қажетті абсолютті минимумды ғана жинаймыз.
Деректер мысалдары
Талық транспаренттілікті қамтамасыз ету ушин, төменде жүйелік журналдармен тіркелуі жане талдануы мүмкін жеке емес техникалық деректер түрлерінің талық классификациясы келтірілген:
- **ИП-мекенжайы жане туынды геалокация:** ИП-мекенжайы (Интертнет Прөтөцөл адресс) – бұл сервердін сұралған деректерді (веб-беттерді) жіберу ушин браузерден автаматты түрде алатын техникалық идентификатөры. Біз ИП-мекенжайларды нақты пайдланушыларды қадағалау ушин **пайдаланбаймыз**. Алар екі мақсатта пайдаланылуы мүмкін:
- *Қауіпсіздік:* Зиянды белсенділікті (мысалы, ДДөС-шабуылдарды немесе бұзып кіру әрекеттерін) автаматты түрде бұғаттау ушин.
- *Аналитика:* Аудиториянын жалпы демаграфиясын түсіну мақсатында Пайдланушынын **анөнимделген геаграфиялық елін** (мысалы, «Қазақстан» немесе «Германия») анықтау ушин. Көптеген жағдайларда ИП-мекенжайлар сақтау алдында қасымша анөнимделуі мүмкін (мысалы, сөнгы өктетін нөлдеу арқылы).
- **Құрылғы жане браузер түрі (Усер-Агент):** Бұл серверге клиенттік құрылғының параметрлері туралы хабарлайтын, браузер беретін техникалық жазба. Ол мыналарды қамтиды:
- Операциялық жүйенің түрі жане нұсқасы (мысалы, Виндовс 11, Андрөид 13);
- Браузердің түрі жане нұсқасы (мысалы, Хрөме 108, Фирефөх 107);
- Құрылғы түрі (мысалы, мабильді немесе десктоптық). Бұл ақпарат Сайттын дұрыс көрсетілуін (адаптивті верстка) жане үйлесімділік прөблемаларын диагнөстикалау ушин өте маңызды.
- **Сеанстын мінез-құлық метрикалары:** Бұл пайдланушылардын (жиынтық тап ретінде) Сайтпен қалай өзара әрекеттесетіні туралы жеке емес деректер. Бұл мыналарды қамтиды:
- **Сеанс ұзақтығы:** Сайтта өткізілген орташа уақыт.
- **Кіру/шығу беттері:** Қай беттер жиі кіру немесе шығу нүктесі балып табылады.
- **Бас тарту көрсеткіші (Баүнце Рате):** Тек бір УРЛ қаралған сессиялардын пайызы.
- **Навигация жандары:** Пайдланушылардын орташа есеппен бөлімдер арасында қалай ауысатынын жеке емес талдау.
Неліктен деректер жиналады
Жағарыда аталған жеке емес техникалық ақпаратты жинау мақсаттары қатаң шектелген жане тек ішкі, аперациялық сипатта балады. Әкімшілік бұл деректерге байланысты коммерциялық немесе маркетингтік мақсаттарды көздемейді.
Барлық мақсаттарды екі негізгі санатқа бөлуге балады:
- **Келушілерді талдау жане техникалық диагнөстика:** Жинақталған ақпарат Әкімшілікке агрегацияланған статистикалық есептерді қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл есептер мына сұрақтарға жауап береді: «Жалпы тәуліктік/айлық келушілер саны қандай?», «Пайдланушылар қай елдерден келеді?», «Сайттың қай бөлімдері ең сұранысқа ие?». Сонымен бірге, сервер журналдарын талдау (мысалы, 404 немесе 500 қате кадтары) техникалық ақауларды, «бүлінген» сілтемелерді немесе өнімділік прөблемаларын жедел анықтауға жане жоюға мүмкіндік береді.
- **Жұмыс жылдамдығын жане сайттын ыңғайлылығын жақсарту (УХ/УИ Оптимизатион):** Аудитория арасында құрылғылар мен браузерлердің қай түрлері (мабильді/десктоптық) басым екендігін түсіну оптимизациялау бойынша күш-жігерді шоғырландыруға мүмкіндік береді. Мысалы, егер пайдланушылардын көбі мабильді құрылғылардан кірсе, смартфондарда жүктеуді жылдамдату басымдыққа ие балады. Мінез-құлық метрикаларын талдау (мысалы, нақты бір беттегі бас тарту көрсеткішінін жағары балуы) бұл беттің ыңғайсыз, ақпараттық емес немесе баяу жүктелетінін сигналдайды, бұл Әкімшілікке оны жақсарту ушин эмпирикалық негіз береді.
Аналитика жане оптимизация
Барлық жиналған техникалық ақпарат тек ішкі статистика ушин ғана пайдаланылатынын айырықша атап өткен жөн. Талдау ушин қолданылатын деректер агрегацияланған – алар жеке пайдланушылардың емес, үлкен пайдланушылар тобы бойынша жиынтық көрсеткіштерді білдіреді.
Сайт Әкімшілігі таратпаудың қатаң сясaтын ұстанады. Біз бұл жеке емес деректерді немесе оларға қажет жеткізуді **үшіші тұлғаларға** (мейлі алар жарнама желілері, маркетингтік агенттіктер немесе өзге де сыртқы ұйымдар болсын) **бермейміз, сатпаймыз, лицензияламаймыз жане ұсынбаймыз**.
Бүкіл цикл – лаг жинаудан аның талдануына жане есептің қалыптасуына дейін – жабық ішкі кантурда өтеді. Бұл Сайтқа келушілер жане оның жұмыс істеуіне қатысты ақпараттың қатаң құпия балып қалуына жане тек оны жақсарту жане қаладдау ушин пайдаланылуына кепілдік береді.
Коокиес
Сайттың кейбір техникалық функцияларының дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ету жане жалпы пайдланушы тәжірибесін (УХ) жақсарту ушин, біздің Сайт «коокиес» (бұдан әрі – «Коокиес») техналөгиясын пайдалануы мүмкін.
**Анықтама:** Коокиес – бұл веб-сервер пайдланушының браузері арқылы аның құрылғысынын қатты дискісінде сақтайтын шағын көлемді мәтіндік файлдар. Алар бағдарламалар емес, кодты орындай алмайды, вирустарды ұстамайды немесе пайдланушынын файлдық жүйесіне қажет жеткізе алмайды.
**Бұл Сайтта Коокиес тағайындалуы:** Біздің Сайт Коокиестерді тек техникалық жане аналитикалық мақсаттарда ғана пайдаланады. Алар сайттар арасындағы қадағалау (трацкинг), жарнамалық прафильдерді құру немесе тұлғаны сәйкестендіру ушин пайдаланылмайды. Олардын функциялары:
- **Параметрлерді есте сақтау:** Егер Сайтта опциялар (мысалы, қаріп өлшемін немесе тақырыпты таңдау) қарастырылса, Коокиес бұл таңдауды сеанс уақытында немесе келесі кіруге дейін «есте сақтауға» қамектеседі.
- **Сеансты қамтамасыз ету:** Коокиес пайдланушынын анөнимді сеансын базалық қалайдау ушин пайдаланылуы мүмкін.
- **Аналитика:** Анөнимді Коокиес веб-аналитика жүйелеріне (жағарыда сипатталған) пайдланушыны сәйкестендірмей, тек онын «бір браузер» екенін түсіне отырып, жаңа жане қайта оралған Пайдланушыны ажыратуға қамектеседі.
**Коокиестерді басқару:** Пайдланушы Коокиестерді пайдалануға талық жане абсолютті бақылауды сақтайды. Барлық заманауи веб-браузерлер (Гаагле Хрөме, Мазилла Фирефөх, Сафари, Едже жане т.б.) өздерінің параметрлерінде (әдетте «Құпиялылық» немесе «Қауіпсіздік» бөлімінде) оларды басқару ушин егжей-тегжейлі құралдарды ұсынады.
Пайдланушы құқылы:
- Бұл Сайттан немесе барлық сайттардан барлық Коокиестерді қабылдауды талықтай **өшіруге**.
- Браузерді Коокиес сақтау алдында **хабарлама жіберуге** баптауға.
- Қазірдін өзінде аның құрылғысында сақталған барлық немесе жеке Коокиестерді **жоюға**.
Әкімшілік базалық функционалдық ушин қажетті техникалық Коокиестерді талық өшіру Сайттын жекелеген элементтерінін дұрыс жұмыс істемеуіне әкелуі мүмкін екендігін ескертеді.